Acil durumlara hazır mısınız?
Günlük yaşantımızda her an ve her yerde karşılaşabileceğimiz acil sağlık sorunlarına ne kadar hazırlıklısınız? Kaçınız bu durumlarda ne yapmanız gerektiğini biliyor, ya da ne yapmamamız?
Ağaçtan düşen, denizde boğulan, elini kesen, trafik kazası yapan, aniden karın ağrısı başlayan, birden ateşi yükselen çocuklar, büyükler ve bunlar gibi daha nice hastalıklara maruz kalan insanlar. Anneleriniz, babalarınız, çocuklarınız veya arkadaşlarınız...ya da hiç tanımadığınız insanlar. Ve bunlara yardım edecek kişiler, yakındaki, çevredeki diğer sağlıklı insanlar, yani o an için siz.
Peki ne yapmalısınız, nasıl yardım etmelisiniz insanlara?
Soğukkanlı olmak
Zor durumdaki bir insana yapabileceğiniz en önemli yardım soğukkanlı ve sakin olabilmektir. Heyecan, telaş, kargaşa, korku hem hastayı daha fazla endişelendirecek hem de sizin elinizi ayağınıza dolaştıracak, yardım işini hızlandırmak yerine baltalayacak ve yavaşlatacaktır. Bu yüzden acil durumlara psikolojik olarak hazırlıklı olmalısınız. Bu da o durumla ilgili bilgi sahibi olmakla sağlanabilir. Tabii ki sağlıkçı değilseniz her acil durumu bilmeniz, olabilecekleri öngörmeniz mümkün değildir. Ama genel kültür düzeyinde de olsa acil ile ilgili yazılar okuyabilir veya acil yardım kurslarına gidebilirsiniz. Mesela astım hastası bir kardeşiniz, hipertansiyon hastası bir anneniz, kalp yetmezliği olan bir babanız olabilir, o zaman onların bu hastalıkları hakkında bilgi toplayın, gelişebilecek acil durumları öğrenin ve böyle bir şey başınıza geldiğinde en azından izlemeniz gereken adımları bilin.
Profesyonel yardım nasıl istenmeli?
Ambulans çağırmak...
Acil bir durumla karşılaştınız ve ambulans çağırmak istiyorsunuz. Bu konu ülkemizde ve bölgemizde yanlış anlaşılmalara, suistimallere en açık sağlık sorunlarındandır. Bunun en önemli nedeni insanlarımızın acil ve acil olmayan durumları ayırt edememeleri veya etmek istememeleridir. Üç gündür dişi ağrıyan kişi de kendisinin acil hasta olduğunu söyler, beş gündür ishal olan hasta da. İnsanların çoğu o anda nöbet geçiren bir çocuğa ya da kalp krizi geçiren bir teyzeye müdahale eden sağlık ekibinin durumunu düşünmez, onların söylediklerini ciddiye almazlar. Bu,o anda zor durumda olan hastaya ve onun yakınlarına yapılan saygısızlıktır aslında öncelikle ve sonra da yardım etmeye çalışan sağlık personeline. Öncelikle şunu bilin ki ambulanstaki veya hastanedeki acil ekibi sizi üç-beş dakika oyalayarak bir şey kazanmaz, çünkü siz o kuruma başvurmuşsanız size zaten bakmakla yükümlüdür ve bunu ne kadar çabuk yaparsa kendi işi daha çabuk bitecektir. Yani kimse siz ağrılar içinde kıvranırken bir köşeden sizi seyretmekten zevk almaz. Tıpta riaj dediğimiz , sınıflama olarak açıklayabileceğimiz bir kavram vardır. Bu, acil vakalar için konuşursak öncelikle müdahale edilecek hastaların belirlenmesi ve o sıraya göre müdahale edilmesi demektir. Mesela hastaneye aynı anda gelen veya aynı anda ambulans çağıran kulağı ağrıyan, bacağı kırık, ateşi olan, burnu kanayan ve göğsünün sol tarafı ağrıyan hastalar olduğunu düşünelim. Burada ilk müdahale edilmesi gereken kişi göğüs ağrısı olan hastadır, en son müdahale edilecek kişi ise kulağı ağrıyan hastadır. Bu demek değildir ki diğerleri daha az önemli sorunlar, sadece göğüs ağrısı acildir. Bu saydıklarımın hepsi acil durumlardır ama bir kulak ağrısına bir saat sonra müdahale etseniz bile o hasta ölmez, ama göğsü ağrıyan bir hasta kalp krizi geçiriyorsa dakikalar için kaybedebiliriz. Burada asıl can alıcı nokta budur, yoksa kimse kulak ağrısını, diş ağrısını küçümsemiyor. Biliyoruz ki bu ağrılar da o insan için o an dünyanın en şiddetli ağrısıdır, en önemli sorunudur.
Fakat maalesef bazen sizin bakış açınızla bizim bakış açımız yukarıda anlattığım nedenlerle aynı olmamaktadır. Kısacası sizi önemsemiyor değiliz ama o an sizden daha çok yardıma ihtiyacı olan birileri vardır emin olun ve kendinizi o insanların yerine koyun bir an için. Toplumsal eksikliklerimizden biridir bu zaten, empati yapabilmek, yani kendini karşındakinin yerine koyup onu hissedebilmek. İşte bu eksik olduğu için gazetelerin manşetlerinden kavgalar, cinayetler eksik olmaz, bu eksik olduğu için herkes patlamaya hazır bir bomba gibidir yurdumuzda
Ambulans çağırırken nelere dikkat edilmeli?
Gelelim ambulans çağırma işlemine. Önce sık yapılan yanlışları anlatalım ve buradan yola çıkarak doğruları bulalım. Genelde hastanedeki acil telefonumuz çalar ve hasta yakını heyecanlı bir sesle hemen Örnek Marketin oraya ambulans gönderin der ve kapatır telefonu. Ne yaptın? Ambulans çağırdın, insanlık görevini yaptın... Ama tam olarak değil. Ben size madalyonun diğer yönünü anlatayım. Sağlık personeli yönünü. Böyle bir telefon geldi ve biz çok önemli bilgileri edinemedik,daha olayın ne olduğunu bilmiyoruz çünkü bilgi verilmedi, olay yerini bilmiyoruz çünkü Örnek Marketi herkes bilmek zorunda değil, kaç hasta var belli değil, hastanın yaşı,cinsiyeti,milliyeti belli değil... kısacası hiçbirşey bilmiyoruz. Bundan dolayı diyoruz ki acil bir durumda önce sakin olun. Zaten siz arayıp ambulans istediğinizde ambulans zili çalar ve ekip hazırlanır. Sizin göreviniz ambulansın hızlı bir şekilde doğru yere gelebilmesi için gerekli bilgileri vermektir. Belki de daha siz görüşürken ambulans yetişecektir, ama yetersiz bilgi müdahaleyi geciktirir, bunu unutmayın. 112 veya özel ambulans numaralarını aradığınız zaman öncelikle olayın ne olduğunu, neden ambulans istediğinizi söyleyin. Mesela iki otomobilin çarpıştığı bir trafik kazası oldu, yardıma ihtiyacı olan yaralılar var. Sonra olay yerinin detaylı adresini verin, bunu yaparken sadece o yöredeki insanların bildiği market, kişi vs. isimleri değilde biliyorsanız tam adres veyahut herkesin rahatça görebileceği, bilebileceği bina, köprü, resmi kurum adları vs. verin. Mesela, Merkez Mah. 1020. sokak No:10 ya da Merkez İlkokulu un bitişiği, Kemer-Antalya yolunda Kemer1 ışıklarından Antalya yönüne doğru yaklaşık 2 km ileride yolun sağında... Sonra hastaların durumlarıyla ilgili bilgi sahibiyseniz bizimle paylaşın. Mesela 5 yaralı var, birisi yaşlı bir bayan birşeyi yok gibi görünüyor, diğeri bir bebek elinde kesi var kanıyor, iki tane yetişkin erkek arabada sıkışmışlar nefes almıyorlar, yetişkin bir bayan ise ayağının kırıldığını söylüyor. Ve mümkünse kazanın oluşu ve çevreyle ilgili diğer bilgileri verin. Mesela, burada bir ticari taksiyle, bir tur otobüsü kafa kafaya çarpışmış, yabancı yaralılar var, araçta sıkışanlar var, aracın bir tanesinden dumanlar çıkıyor... Son olarak size ulaşabileceğimiz telefon numaranız ve isminizi bırakırsanız işte o zaman gerçekten insanlık görevinizi tam anlamıyla yapmış olursunuz.
Bunları öğrenmek bizim için neden önemli? Adresinizi net olarak bilirsek yanlış yollara girerek, durup birilerine sorarak zaman kaybetmeyiz, size daha hızlı ulaşırız. Kazada kaç yaralı olduğu bilirsek bir yerine daha fazla ambulans gönderebiliriz, elimizde yoksa başka sağlık birimlerinden destek isteriz. Hastaların durumunu bilirsek ona göre ileri yardım safhalarını planlayıp ilgili kişi ve bölümleri hazırlarız. Hastaların milliyetini bilirsek dillerinden anlayan personel gönderme imkanımız olabilir. Kazanın oluşu ve o anki durumu bilmemiz polis ve itfaiye gibi diğer yardım birimlerine haber vermemizi hızlandırır. Telefon numaranız, adınız gibi bilgiler herhangi bir aksilik durumunda size ulaşabilmek için önemlidir.
Sağlık ekibi gelene kadar hastalara, kazazedelere nasıl yardım edebilirsiniz? İlk yapmanız gereken nedir? Farklı acil durumlarda neler yapılabileceğini haftaya anlatmaya çalışalım.
Sağlıcakla kalın...
Dr. Emin Ali Tütüncü
|
|
Site Menü
Amatör Yazarlar, löşe yazarı olan Meliha DOĞU 'nun 2. kitabı, raflarda yerini aldı.
'İmkansız(!) Periler...' kitabından elde edilecek gelirle Artvinli kızlar okutulacak.
Elinizden bırakamayacaksınız!
Yazar Nezih Tavlaş'ın fotoğraf sanatçısı Ara Güler'in hayatını anlattığı''Foto Muhabiri'' adlı kitap yayımlandı.
